Blackboard

20 september 2018

In het Jeu de Paume was tot vorige week de tentoonstelling Blackboard te zien van Bouchra Khalili, een Marokkaans politiek geëngageeerd kunstenaar die zich met migratiebewegingen en de gevolgen daarvan voor het individu bezig houdt. Zij doet dat door gebruik te maken van de orale tradities die vele migranten van huis uit kennen. Zij werkt met fotografie en video, waarin de invloeden van vooral Pasolini en zijn ideeën over “cinematografie als poëzie” zich doen gelden. De installaties die in deze tentoonstelling te zien zijn heb ik voor een deel gezien, maar zo in context van een aantal andere werken uit het laatste decennium was ik toch danig onder de indruk van de consistentie en het waarachtig engagement dat zich in dit werk uit. Er worden voor deze tijd relevante vraagstukken behandeld op een manier die hard aan komt. Ik ben benieuwd of een kunstenaar als Khalili in Nederland ooit getoond zal worden.

Ook bekend van Documenta IV: The Tempest Society. De drie protagonisten kijken naar videomateriaal van een demonstratie op het Syntagmaplein in Athene en vertellen over de aanleiding hiertoe en de hoop die toen (tevergeefs) opvlamde.

uit: Foreign office – 2015 Deze video handelde over de periode tussen 1962 en 1972 toen Algiers het Mecca van de revolutie was. De hoofdkwartieren van een aantal bevrijdingsbewegingen in Africa, Azië en N. en Z. Amerika bevonden zich in deze stad, zoals de Black Panthers met Eldridge Cleaver, de ANC uit Z. Afrika en de PLO.

In een dialoog tussen twee jonge Algerijnen wordt de geschiedenis herschreven met beelden en taal. Zo wordt èn de geschiedenis en haar echo op de hedendaagse mens onderzocht.

Deze serie foto’s maakt deel uit van Foreign Office. Het zijn actuele opnamen van de panden waarin zich vroeger de kantoren van de bevrijdingsbewegingen bevonden. Een spookachtige weergave van waarin utopische ideeën kunnen uitmonden.

The Archipelago: hierin worden de verschillende bevrijdingsbewegingen in Algiers t.o.v. elkaar geplaatst binnen de plattegrond van Algiers waarvan alleen de klanken en de t.o.v. elkaar geïsoleerde locaties overblijven als residuen van een verloren Atlantis.

The Speaches-series: Mother Tongue

The Wet Feet-series, over migratie van de Caraïben naar de V.S.

The Mapping Journey Project: In deze video vertelt een migrant over zijn belevenissen en tekent de routes die hij reisde om in zijn ideale bestemming te komen. Soms duurde die reis jaren waarin hij heeen en weer reisde naar tussenstations

De video werd getoond in een zaal waarin acht van die verhalen werden getoond

The Speeches – Words on Streets waarin in een verlaten gemechaniseerde haven van Genua het verhaal over de sociale geschiedenis van migranten wordt verteld.

Twenty-Two Hours is speciaal voor deze tentoonstelling gemaakt. Het verhaalt over de reis die de bekende Franse schrijver Jean Genet in 1970 maakte naar de VS om de strijd van de Black Panther Party te ondersteunen. Weer is er een commentaar, van een duo jonge Afro-Amerikaanse vrouwen dat hierover vertelt en ook is er een oud-lid van de Black Panther Party die betrokken was bij het bezoek en hierover vertelt. Zo krijg je door drie invalshoeken met verschillende context en tijdselementen een mooi gelaagd beeld over wat zich afspeelde en wat het betekent.

Musée du Jeu de Paume

 

Anarchitecte

18 september 2018

In het Jeu de Paume in Parijs wordt werk getoond van de jong gestorven Amerikaanse kunstenaar Gordon Matta-Clark, voor wiens werk ik altijd al een zwakke plek had. De tentoonstelling toont een beperkte hoeveelheid werk, maar toch zie je hoe de kunstenaar vanuit een studie architectuur en een hevige culturele en sociaaleconomische belangstelling tot ingrepen kwam die een aantal basale veronderstellingen en premissen in de architectuur bevragen. Voor mij zijn de werken vaak ook beeldend interessant en in bepaalde gevallen moet ik sterk aan Piranesi of Escher denken. Het laat voor mij een mooi herkenbaar tijdsbeeld zien: de Bronx (NYC) in verval, of het Parijs tijdens de bouw van het Centre Pompidou zijn de  situaties waarin Matta-Clark zijn ingrepen pleegde. De manier waarop de kunstenaar met buurtbewoners samenwerkte loopt al vroeg vooruit op het soort sociaal geëngageerde kunst die recent ook naar buiten komt.

Clock shower, de kunstenaar neemt een douche en scheert zichzelf vijftig hoog in een wolkenkrabber waarmee hij de architectuur decompartimentaliseert. Het is de remake van een scene uit een film van Harold Lloyd, een acteur uit de tijd van de stomme film.

Walls, op krantenpapier afgedrukte resten van wanden van binnenruimten in de Bronx in New York die door afbraak naar buiten gekeerd zijn.

Bronx Floor – 1972

Bronx Floor: Boston Road – 1973

Studies in de publieke ruimte

Day’s End – 1975 Een groot project in een verlaten pier aan de Hudson rivier dat bedoeld was als een deel van een plan voor een recreatief gebied in een post-industriële zône

Day’s End – 1975

Bewoners van de Bronx die de Grafitti-truck van Matta-Clark beschilderen – juni 1973 Dit n.a.v een illegale grafitti tentoonstelling die de kunstenaar organiseerde. Hij plaatste de truck naast het werk dat hij liet zien en verkocht stukken ervan die hij ter plekke met een snijbrander uit de truck sneed.

Garbage Wall – 1970

Sous-sols de Paris – 1977 Een onderzoek naar ondergrondse ruimtes in Parijs

Conical Intersect – 1975 Een groot project in Parijs, naast het in aanbouw zijnde Centre Pompidou. het centrum van de stad werd destijds geherstructureerd en in dit werk werden volgens de kunstenaar heden, verleden en toekomst met elkaar verbonden.

Idem

Idem, met het Centre Pompidou op de achtergrond

Descending Steps for Batan – 1977. De tweelingbroer van de kunstenaar was uit een raam in de kunstenaar’s loft in Soho gevallen en voor de tentoonstelling “Sous-sols de Paris” bij Yvon Lambert maakte hij dit werk voor zijn broer: hij zaagde een gat in de galerievloer en brak en groef steeds verder omlaag de diepte in gedurende de duur van de tentoonstelling, een prachtig gelaagd werk, persoonlijk en verbonden met het werk in de galerie.

 

Musée du Jeu de Paume