Kabbala

25 augustus 2019

In Amsterdam werd afgelopen weekeinde de tentoonstelling Kabbala afgesloten die samen met de Portugese synagoge en het Nationaal Holocaust Museum werd georganiseerd. De tentoonstelling gaat over Joodse mystiek die zich in de loop van de tijd ontwikkeld heeft. De afgelopen decennia bereikte deze oude Joodse traditie zelfs de popcultuur: David Bowie was er in geïnteresseerd en Madonna werd er danig door geïnspireerd. Ook diverse sterren in Hollywood uitten zich er over  en het werd zelfs wat modieus om zich met de kabbala bezig te houden.
Er is een uitgebreide getallenleer aan verbonden en alle letters van het Hebreeuwse alfabet hebben een bepaalde waarde. Het zijn enorme systemen die gebouwd zijn op de Sefirot, een onderliggende structuur van alle aspecten van de schepping. Zij vormen een brug tussen de abstracte oneindige god ( Ein-sof), de wereld en de schepping. Zij reflecteren goddelijke en menselijke kwaliteiten.

Er zijn veel Joodse kunstenaars die zich door de kabbala hebben laten inspireren, waarvan Barnett Newman wat mij betreft het duidelijkste voorbeeld is. Een aantal kunstenaars zijn in de tentoonstelling verwerkt en het was een verrassing tussen de manuscripten, boeken, amuletten en devotionalia een aantal erg goede kunstwerken te zien. Daarnaast zijn sommige boeken en rollen ook erg de moeite waard. Er is in de VS toch ook een doorgaande stroom van interesse voor dit soort zaken in culturele kringen, want in de Beat-scene en later in de alternatieve filmmakerij zijn ook invloeden te zien die ik erg interessant vond. Kortom: fijn op het laatst nog even door de tentoonstelling te hebben kunnen lopen!

Anish Kapoor: The Void – en daarvoor Sefer Jetsira – het boek over de schepping

Anselm Kiefer: Die Sefiroth – 1986, het symbool, de tien stippen zijn duidelijk herkenbaar.

Eli Content: Levensboom

Abraham Abulafia: leven van de toekomstige wereld – Einde dertiende eeuw. In dit handschrift van Abraham Abulafia zijn in rode en zwarte cirkels de letters van de godsnamen in andere lettercombinaties weergegeven. Door recitatie moeten lezers in trance raken om zo tot extase te komen en dus dichter bij god.

Victor Brauner: Raziel – illustratie bij gedicht V van Yvan Goll’s “Le char triomphale de l’antimoine” – Parijs,1948

Marc Chagall: Elia vaart ten hemel op een vurige wagen – 1956

Barnett Newman: The Gate – 1954

Bezweringskom – Mesopotamië 6e/7e eeuw. Met de Aramese teksten in dit soort aardewerk houdt mijn geliefde zich bezig.

Sigalit Landau: Salt-Chrystal Bride III en VIII Een replica van de jurk die de actrice Hana Rovina droeg in de film “De Dibbuk” waarin ze bezeten raakte door de Dibboek, een geest van een overledene. Ze dompelde ze in de dode zee en registreerde hoe de zwarte jurk van Leah in een witte trouwjurk veranderde.

 

Isaak Biton van Marakesh: Handboek voor de praktische kabbala – 1925 met aanwijzingen voor het vervaardigen van amuletten.

Anselm Kiefer zal in het Holocaustmuseum in aanbouw een grote installatie plaatsen: “The Breaking of the Vessels”, refererend aan ideeën van Isaac Luria over schepping, vernietiging en restauratie van de wereld. Hier een beeld uit de video van een dergelijke installatie in the St. Louis Art Museum

Barnett Newman: Zim Zum I, model voor een groot sculptuur in Corten staal dat is uitgevoerd in New York. Gebaseerd op de idee dat de Ein sof zich in zichzelf terug trok om ruimte te maken voor de schepping. De kabbalisten die dit idee onder Isaac Luria ontwikkelden in de 16e eeuw noemden dit proces tsimtsoem.

Marc Chagall: De synagoge van Safed in Israël, een centrum van de vroeg-moderne Joodse mystiek.

Ron Agam: En-Sof – 2004

Michael Berkowitz: Demon bindend amulet – 1997

Hendrik Werkman: De Bisschop en de Baäl-Schem (Suite I-X), uit Chassidische legenden.

Harry Smith: Mirror-animations – 1956 – 1957. Smith was een figuur uit de New Yorkse Beat-scene. Hij leerde de christelijke Kabbala kennen vinden de roemruchte Aleister Crowley die als leider van de Golden Dawn met de kabbala bezig was. Smith combineerde deze invloeden met boedhisme en andere spirituele kennis.

Leonard Nimoy: Shekhina nr 93-4 Bekend van Startrek, hij maakte een serie foto’s op basis van een jeugdherinnering in de synagoge

Steven Shapiro: David Bowie in Diagonal Stripes – 1974 Dit is uit een sessie tbv het album “Station to Station”, deze foto is niet gebruikt, maar te zien is dat Bowie duidelijk een kabbalistische levensboom tekent.

Michael Berkowitz: Warrior of God – Protective Amulet-costume 2 – 2000

In Israël ontstond de Leviathan groep die door kabbala beïnvloede kunst maakte.

Lawrence Berman: Bebop Kabbalah, een kunstenaar en beatnick in de VS die zich  samen met Amerikaans-Joodse kunstenaars-dichters met Kabbalah bezig hield

R.B. Kitaj: Kabbalist and Shekhina – 2003

Belu-Simion Fainaru: Bircat Cohanim (priesterzegen) – 2006

Belu-Simion Fainaru: Bircat Cohanim (priesterzegen) – 2006

Joods Cultureel Kwartier

On aime l’art!

2 augustus 2017

In Avignon bij de Collection Lambert is door Éric Mézil een tentoonstelling samengesteld uit de collectie van Agnes B, modeontwerpster die recent in de De Luxe-bijlage van NRC uitgebreid aan het woord kwam over haar belevenissen.
Het is een bijzonder geslaagde tentoonstelling die een sterk persoonlijke signatuur heeft en indruk maakt door de keuzes die de verzamelaar uit diverse oeuvres heeft gemaakt uit wat een indrukwekkende verzameling moet zijn. De curator heeft de meer dan 400 geselecteerde kunstwerken ook  nog op originele en intelligente manier verwerkt, zodat de expositie meer dan de moeite waard is en een mooi beeld geeft van New York in de tachtiger/negentiger jaren en ook een sterke Afrikaanse component en meer recente kunst laat zien. Naast deze tentoonstelling wordt ook een hommage aan de Frans/Marokkaanse kunstenaar Leila Allaoui gepresenteerd. Deze fotografe kwam om het leven bij een terroristische aanslag in Ouagadoudou. Verrassend sterk werk van iemand waarvan ik nooit eerder werk zag. Ook is er een groepstentoonstelling te zien met werk van Anselm Kiefer, Joseph Beuys, Lothar Baumgarten en Wolfgang Laib in het kader van het veertigjarig bestaan van het Centre Pompidou in Parijs. Deze tentoonstelling is opgehangen aan de serie “La vie sécrète des plantes” van Kiefer die in 2003 door Yvon Lambert gedoneerd werd aan het Parijse museum. |

Mocht u nog in de buurt van Avignon komen: een aanrader!

Leila Allaoui: installatie

Leila Allaoui: uuit de serie “No pasara” – 2008

Leila Allaoui: video

Chérie Samba: Voyage Clandestin

Seydou Keïta: Sans titre (Homme à la fleur) – 1959

John Goba: Ode e Lay – 1996

Vergeten aan te tekenen

In de mooie zaal met Sol Lewitt-muurtekening – Douglas Gordon: Bootleg – 1995 (The Smiths and Morrissey)

Max Natkiel: Paradisio-still

Claire Taboulet: make-up – 2015

Andy Warhol: Untitled (Boy in the zoo) – 1954-1958

Claire Taboulet: les mangeurs – 2013

Daniel Johnston: Captain America

Cameron Jamie: Untitled – 2005

Futura 2000: Angie – 1995

Alexander Calder: Sun – 1970

Roman Signer: Sand Column – 1995

Roman Signer: Sand Column – 1995

Mona Hatoum: Keffieh – 1998

Mona Hatoum: Set in Stone – 2002 (links het westen, rechts het oosten)

Dieter Roth: Sans titre – 1985

Dieter Roth: Sans titre – 1985

Robert Wilson: Bessie Smith, Breakfast Chair – 1988

Cyprien Gaillard: Pictoresque (Königsburg) – 2007

Pierre Klossowski: Scene du jeune Ogier et du commandeur de St Vit – 1982

David Lynch: Fix my Head, Head and Hand, Potemkin Dream – 2010

Suicide’s Alan Vega: Sons of Anarchy – 2012

Alan Ginsburg: Portrait of Bill Burroughs – 1953

Jean-Michel Basquiat: Z.T.

Alain Dister: Mijn oude leraar Michael McClure en Alan Ginsburg – 1998

Een fantastische Gilbert and George

Anselm Kiefer: Der Traumkönig

Joseph Beuys: Jajaja – Neeneenee Elders in het gebouw klonk het geluidswerk van deze tape

Wolfgang Laib: Maison de Riz – 1985

Achter – Anselm Kiefer: Die Rheintöchter – 1969-1989, voor Wolfgang Laib: Milchtegel – 1996-1999

Anselm Kiefer: La vie secrète des plantes – 2001-2002

Anselm Kiefer: La vie secrète des plantes – 2001-2002

Anselm Kiefer: La vie secrète des plantes – 2001-2002 (detail)

Collection Lambert à Avignon

Von Hockney bis Holbein

13 september 2015

In de Martin Gropiusbau in Berlijn is een mooie tentoonstelling te zien met een keuze uit de waanzinnig uitgebreide collectie Würth. Ondernemer Reinhold Würth heeft een enorm bedrijf uit de grond gestampt met bouwmaterialen,voornamelijk ijzerwaren, en heeft met zijn kapitaal inmiddels 17.000 objecten gekocht uit de afgelopen vijf eeuwen. Centraal in de vide staat bijvoorbeeld de installatie The Last Judgement Sculptures van Anthony Caro. Dit werk was de Britse bijdrage aan de biënnale van Venetié in 1999 en is integraal verworven door de collectie Würth. Dat de man wel enige smaak heeft blijkt uit de mooie keuzes die hij maakte uit het oeuvre van diverse kunstenaars en in het vijfentwintig-delige werk van Caro lijkt zich heel veel uit de tentoongestelde werken samen te ballen. Met een grote serie groot formaat linosneden van Georg Baselitz eromheen (mooi om terug te zien) was dit een dramatische binnenkomer. Het was verboden te fotograferen, maar ik heb toch deze plaatjes nog kunnen schieten om een indruk te geven. Een aanrader wanneer u zich in Berlijn bevindt!

p1030596-int

Recent werk van David Hockney is deel van de expositie, erg goede doeken met klassieke landschappen

p1030597-int

Te midden van Munch en andere expressionisten ligt dit beeld van Anthony Gormley: Close v

p1030598-int

Deze bibliotheek met meteorieten van Kiefer is gemaakt met lood uit het dak van de Keulse dom

P1030599-int

Penck blijft indrukwekkend, ook met Balkenhol als repoussoir

Martin Gropiusbau

La collection Lambert en Avignon

8 augustus 2015

In het gedeelte van het complex dat een keuze uit de collectie van Yvon Lambert toont is een indrukwekkende expositie te zien met minimalistisch top-werk en wat andere zaken. Een indrukwekkend geheel!

P1020739

Stanley Brouwn

P1020740

Robert Ryman

P1020741

Agnes Martin

P1020743

Van links naar rechts: Robert Ryman, Carl André, Lawrence Weiner

P1020745

Vincent Ganivet op de binnenplaats van het nieuwe gebouw

P1020746

Richard Tuttle

P1020748

Miguel Barcélo

P1020750

Jean Michel Basquiat

P1020751

Anselm Kiefer (met de mooie titel “cette obscure éclairté qui tombe des étoiles”

P1020752

Christian Marclay

La Collection Lambert à Avignon

Un musée imaginaire

7 augustus 2015

De Collection Lambert in Avignon is na een sluiting van meer dan een jaar sinds juni in een nieuwe behuizing te zien. Naast het Hôtel de Caumont is nu ook doorgebroken naar het Hôtel de Montfaucon zodat gelegenheid bestaat naast de tijdelijke exposities nu ook een regelmatig veranderend overzicht van de collectie van Yvon Lambert te bewonderen. De tijdelijke tentoonstelling waarmee de heropening gevierd wordt heeft al veel reacties opgeroepen in Frankrijk. Het betreft een overzicht van theaterregisseur, acteur, regisseur en opera-scenograaf  Patrice Chéreau, een beroemdheid hors concours in Frankrijk die in 2013 overleed. Tussen de foto’s, video’s en vitrines met memorabilia zijn  kunswerken geplaatst die verband houden met  onderwerpen. In veel gevallen zijn het inspiratiebronnen van Chéreau geweest of zijn de werken door dezelfde bronnen geïnspireerd wat de tentoonstelling een mooie eenheid geeft. Hierin is een aantal fraaie bruiklenen te bewonderen naast keuzes uit de stal van Lambert. Naast een paar films heb ik nooit registraties van het werk van Chéreau gezien, maar deze tentoonstelling maakt wel erg nieuwsgierig en de kunstwerken die te zien zijn maken een bezoek meer dan de moeite waard, bij deze een indruk:

P1020691

Het beeldende werk van Chérau maakt vooralsnog weinig indruk

P1020692

Een interview met de piepjonge Patrice die aan het Lycée al eigen toneelstukken regisseerde met zelfgemaakte kostuums en decors

P1020694

De scèneschetsen van de regisseur zijn al veel meer de moeite waard (met excuus voor de fotokwaliteit, veel reflectie!)

P1020700

Wagner ensceneringen vragen om Anselm Kiefer en Fantin Latour.

P1020702

Cyprien Gaillard’s Pruitt Igoe Falls is wat onhandig geplaatst met uitzicht en geluid van een

P1020705

“Die Ring des Nibelungen”- registratie die gemaakt is van een samenwerking tussen Pierre Boulez en Chéreau

P1020711

Deze abstracte landschappen van Hiroshi Sugimoto kende ik niet, maar ze zijn erg mooi

P1020713

Een portret van Jean Michel Basquiat door Louis Jammes

P1020715

Een ets uit een hele serie van Odilon Redon gewijd aan Les Fleurs du mal van Baudelaire

P1020718

Deze Giacometti staat heel erg mooi opgesteld voor de installatie van Miroslav Balka die vorig jaar in de gevangenis Ste. Anne een hoogtepunt vormde.

P1020719

Werk van Barcelo is hier ook altijd wel te vinden, zoals deze portretten van Hervé Guibert

P1020721

Francis Bacon past ook heel mooi in het geheel, deze “reclining figure” is heel theatraal.

P1 020723

Ook Anthonin Artaud mag niet ontbreken in een dergelijke tentoonstelling. Dit is een portret van Jacques Prével van zijn hand

P1020726

Deze opstelling van Berlinde de Bruyckere voor werk van Cy Twombly is niet zonder effect.

P1020727

In een aparte ruimte, gewijd aan de ensceneringen van Shakespeare zijn de wanden gedaan door Sol Lewitt en er hangt werk van Gerhard Richter

P1020728

En een serie gravures van Delacroix

P1020731

Richard Peduzzi heeft veel decors gemaakt voor Chéreau. Er hangen veel mooie schetsen en de maquettes zijn sculpturen op zich

P1020732

De indrukwekkende kannibalen van Goya uit Besancon zijn er ook bij gehaald om de periode te illustreren waarin Chéreau “La Reine Margot ” maakte, een film over de Bartholomeusnacht.

P1020734

Dit gedeelte gaat over genocide. Hier een beeld van Adel Abdessemed dat uit messenlemmets is gemaakt, het laat weinig aan de verbeelding over.

P1020736

Van Marlene Dumas is deze “Alfa” te zien

P1020738

Op zolder hangen theaterfoto’s en filmaffiches

La collection Lambert