Overschilderschilderij

10 oktober 2019

De honderdnegenendertigste versie van het overschilderschilderij werd door Niek Hendrix uitgevoerd en vanavond gepresenteerd. Voor een schilder die normaliter op gladde panelen werkt is het oppervlak van het te bewerken doek vrij ingewikkeld denk ik, maar Niek heeft zich er op voorbeeldige wijze mee verhouden. Het resultaat is op meerder wijzen te interpreteren: een vanitas gegeven, de eindigheid van kunst of van met name minimalistische kunst, een relativering van het tabula rasa, of een zelfportret als blogger als “fly on the wall”, you name it! Het was in ieder geval weer een fijne bijeenkomst bij de Aanschouw!

Daan den Houter kondigde met zijn gebruikelijk gevoel voor theater de presentatie van #139 aan

Het doek wordt op gepaste rituele wijze uit de kist gehaald

Et voilà!

Niet heel scherp, maar Nieks’ technische vaardigheid is bekend!

En vervolgens werd uitgebreid na gepraat!

De Aanschouw

Kabbala

25 augustus 2019

In Amsterdam werd afgelopen weekeinde de tentoonstelling Kabbala afgesloten die samen met de Portugese synagoge en het Nationaal Holocaust Museum werd georganiseerd. De tentoonstelling gaat over Joodse mystiek die zich in de loop van de tijd ontwikkeld heeft. De afgelopen decennia bereikte deze oude Joodse traditie zelfs de popcultuur: David Bowie was er in geïnteresseerd en Madonna werd er danig door geïnspireerd. Ook diverse sterren in Hollywood uitten zich er over  en het werd zelfs wat modieus om zich met de kabbala bezig te houden.
Er is een uitgebreide getallenleer aan verbonden en alle letters van het Hebreeuwse alfabet hebben een bepaalde waarde. Het zijn enorme systemen die gebouwd zijn op de Sefirot, een onderliggende structuur van alle aspecten van de schepping. Zij vormen een brug tussen de abstracte oneindige god ( Ein-sof), de wereld en de schepping. Zij reflecteren goddelijke en menselijke kwaliteiten.

Er zijn veel Joodse kunstenaars die zich door de kabbala hebben laten inspireren, waarvan Barnett Newman wat mij betreft het duidelijkste voorbeeld is. Een aantal kunstenaars zijn in de tentoonstelling verwerkt en het was een verrassing tussen de manuscripten, boeken, amuletten en devotionalia een aantal erg goede kunstwerken te zien. Daarnaast zijn sommige boeken en rollen ook erg de moeite waard. Er is in de VS toch ook een doorgaande stroom van interesse voor dit soort zaken in culturele kringen, want in de Beat-scene en later in de alternatieve filmmakerij zijn ook invloeden te zien die ik erg interessant vond. Kortom: fijn op het laatst nog even door de tentoonstelling te hebben kunnen lopen!

Anish Kapoor: The Void – en daarvoor Sefer Jetsira – het boek over de schepping

Anselm Kiefer: Die Sefiroth – 1986, het symbool, de tien stippen zijn duidelijk herkenbaar.

Eli Content: Levensboom

Abraham Abulafia: leven van de toekomstige wereld – Einde dertiende eeuw. In dit handschrift van Abraham Abulafia zijn in rode en zwarte cirkels de letters van de godsnamen in andere lettercombinaties weergegeven. Door recitatie moeten lezers in trance raken om zo tot extase te komen en dus dichter bij god.

Victor Brauner: Raziel – illustratie bij gedicht V van Yvan Goll’s “Le char triomphale de l’antimoine” – Parijs,1948

Marc Chagall: Elia vaart ten hemel op een vurige wagen – 1956

Barnett Newman: The Gate – 1954

Bezweringskom – Mesopotamië 6e/7e eeuw. Met de Aramese teksten in dit soort aardewerk houdt mijn geliefde zich bezig.

Sigalit Landau: Salt-Chrystal Bride III en VIII Een replica van de jurk die de actrice Hana Rovina droeg in de film “De Dibbuk” waarin ze bezeten raakte door de Dibboek, een geest van een overledene. Ze dompelde ze in de dode zee en registreerde hoe de zwarte jurk van Leah in een witte trouwjurk veranderde.

 

Isaak Biton van Marakesh: Handboek voor de praktische kabbala – 1925 met aanwijzingen voor het vervaardigen van amuletten.

Anselm Kiefer zal in het Holocaustmuseum in aanbouw een grote installatie plaatsen: “The Breaking of the Vessels”, refererend aan ideeën van Isaac Luria over schepping, vernietiging en restauratie van de wereld. Hier een beeld uit de video van een dergelijke installatie in the St. Louis Art Museum

Barnett Newman: Zim Zum I, model voor een groot sculptuur in Corten staal dat is uitgevoerd in New York. Gebaseerd op de idee dat de Ein sof zich in zichzelf terug trok om ruimte te maken voor de schepping. De kabbalisten die dit idee onder Isaac Luria ontwikkelden in de 16e eeuw noemden dit proces tsimtsoem.

Marc Chagall: De synagoge van Safed in Israël, een centrum van de vroeg-moderne Joodse mystiek.

Ron Agam: En-Sof – 2004

Michael Berkowitz: Demon bindend amulet – 1997

Hendrik Werkman: De Bisschop en de Baäl-Schem (Suite I-X), uit Chassidische legenden.

Harry Smith: Mirror-animations – 1956 – 1957. Smith was een figuur uit de New Yorkse Beat-scene. Hij leerde de christelijke Kabbala kennen vinden de roemruchte Aleister Crowley die als leider van de Golden Dawn met de kabbala bezig was. Smith combineerde deze invloeden met boedhisme en andere spirituele kennis.

Leonard Nimoy: Shekhina nr 93-4 Bekend van Startrek, hij maakte een serie foto’s op basis van een jeugdherinnering in de synagoge

Steven Shapiro: David Bowie in Diagonal Stripes – 1974 Dit is uit een sessie tbv het album “Station to Station”, deze foto is niet gebruikt, maar te zien is dat Bowie duidelijk een kabbalistische levensboom tekent.

Michael Berkowitz: Warrior of God – Protective Amulet-costume 2 – 2000

In Israël ontstond de Leviathan groep die door kabbala beïnvloede kunst maakte.

Lawrence Berman: Bebop Kabbalah, een kunstenaar en beatnick in de VS die zich  samen met Amerikaans-Joodse kunstenaars-dichters met Kabbalah bezig hield

R.B. Kitaj: Kabbalist and Shekhina – 2003

Belu-Simion Fainaru: Bircat Cohanim (priesterzegen) – 2006

Belu-Simion Fainaru: Bircat Cohanim (priesterzegen) – 2006

Joods Cultureel Kwartier

Eindshow 2019

13 juli 2019

En dan waren we ook nog een op de eindshow 2019 van de Bcademie. Niet geaccrediteerd, particulier georganiseerd en met eigen netwerk draaiende gehouden: Alex en Daan doen hun best met eigen middelen academieverlaters een cursus overleven in de kunstwereld te bezorgen. Zeg nou zelf: wie heeft nou ambtelijke goedkeuring nodig als je met dergelijke mensen een aantal dagen kunt sparren? Daarnaast krijg je de gelegenheid om bij gerenommeerde beurzen en andere gelegenheden exposeren te leren.
Om eerlijk te zijn heb ik zelf ook altijd meer gehad aan studiegenoten en mensen uit het veld dan aan mijn geaccrediteerde KABK-opleiding. Hoe dan ook: op deze show is werk van een klein maar fijn aantal aankomende kunstenaars te zien en daarnaast wordt ook werk getoond van begeleiders die afgelopen jaar bij de Bcademie hebben gewerkt:

Met een keihard curatorieel concept wordt het werk van de deelnemers in de ruimtes geplaatst (de muren mochten niet aangetast worden). Mintgroen de deelnemers, snoeproze de begeleiders

Kimon Kirligitsis, een soort Europese neo-pop kunstenaar

Chiel Morssink

Lucas van Eeden met een kastje met artefacten

uit zijn persoonlijke archeologie

Jason Terlouw

Lisa Reith

Karin Hansmann

Lex Chen met Brassai-achtige fotografie

Dan de begeleiders: Johan Gustavsson

De man in Parijs: Jeroen Kusters

Benjamin Li

Aquil Copier

Annegret Kellner

Maarten Bel

Libia Castro & Ólaffur Ólaffson

Stefan Gross, dit maal veelkleurig

Toine Klaassen

V&B

Eveline Visser

Daan den Houter

Bcademie

 

 

Maastricht

26 juni 2019

Vandaag was ik om sentimentele redenen een dagje in een veel te heet Maastricht (35 graden) en ik kon het toch niet laten het Bonnefanten nog even binnen te lopen. Daar heb ik me op dingen gericht die me opvielen zonder de context te bestuderen of me die bewust te zijn. Zo vielen me de volgende zaken op:

Grayson Perry: The grave of the unknown craftsman – 2011

Grayson Perry: The grave of the unknown craftsman (detail) – 2011

Ine Schreuder: Z.T. er is een overzicht vvan het archief van deze overleden kunstenaar te zien: mooie sensitieve sculptuurtjes

Pawel Althamer & Alexander Zmijewski: So genannte Welten und andere Phänomäne des Geistes – 2003 – 2004 De kunstenaars onderzochten bewustzijnsveranderingen door hypnose, mezcal etc en lietten de resultaten zien in enkele videos

Waarin Althamer er niet helemaal meer bij is, fascinerend werk!

Chantal Le Doux: Candyfloss – 2017

Francis Alÿs: Déja vu paintings (Cruiser) – 2011

Francis Alÿs: Déja vu (Cruiser) – parts from a dyptic – 2011

gerlach en koop: verminderde ruimte – 2010

Peter Doig: Blotter – 10 etsen (1 voorbeeld) een mooie grafiekserie!

Bonnefantenmuseum

 

 

De Lakenhal

23 juni 2019

Vandaag heropende museum de Lakenhal in leiden na twee jaar gesloten te zijn geweest wegens renovatie. Gedurende drie dagen was er een programma met poëzie, talkshows, muziekvoorstellingen en dans. Voor mij als geboren Leidenaar en iemand die veel tijd in Leiden heeft doorgebracht  was het een aanleiding om te gaan kijken wat die twee jaar hebben opgeleverd. Het belangrijkst vond ik de nieuwbouw met daarin twee mooie grote zalen waarin hedendaagse kunst optimaal getoond kan worden. Tijdens de opening hingen er esthetische foto’s van de verbouwing van de Vlaamse Karin Borghouts en foto’s van een project van Marjan Teeuwen: zij had de huizen aan de achterkant van het complex aan de Lammermarkt die afgebroken werden voor nieuwbouw een periode ter beschikking gekregen. Foto’s van het opengebroken interieur van die panden met allerlei stapelingen en de daarmee ontstane structuur  en van  oudere projecten waren hier te zien. Aan de achterkant van die ruimte is een mooi groot raam dat uitkijkt op molen de Valk, tijdens de dansvoorstelling vormde dat een mooie achtergrond.

In de rest van het gebouw  zijn veel zaken herzien: ruimtes zijn doorgebroken en opnieuw open gesteld. Na door het voorplein te zijn gegaan is nu na binnenkomst een grote entree-ruimte ontstaan die uitkijkt op een gloednieuwe façade.  Het is een bijzonder prettige, lichte ruimte opzij waarvan er zoals het een goed museum betaamd een grote museumshop is ontstaan en aan de andere kant, in een soort pijpenla die uitkomt op de Oude Singel bevindt zich nu een restaurant. Het museum heeft bovendien een groot auditorium waar veel activiteiten kunnen plaats vinden, vandaag werden daar de talkshows gehouden. Bij deze een indruk van het vandaag getoonde:

Paul Citroen: vrouw in een raam – 1922

Paul Citroen: Z.T.- 1917 met excuus voor de reflectie, maar ik vond hem te mooi…

Theo van Doesburg: geabstraheerd zelfportret – 1915

Geer van Velde: zelfportret – 1932

Verrassend werk van Gert Germeraad: Marinus van der Lubbe – 2007

Ik weet niet van wie de foto is, maar de vrouw is de fantastische Haagse actrice Ellen Vogel als ik het wel heb… Dat contemporaine werk hangt tussen de vaste collectie en voeg zich daar mooi naar.

Thomas Raat mocht een project uitvoeren en gebruikt daarin het hertje van Van Meegeren al structureel element

naast allerlei andere structuren

Sfeervolle muziek werd uitgevoerd door de Veenfabriek, Paul Koeks’ Leidse club. Hier delen uit “Stilte en de kunst van het verdwijnen” door Jacobien Elffers (zang en teksten) en Bastiaan Woltjer (trombone en electronica)

In een opnieuw geopende kapel kreeg Iemke van Dijk opdracht een glas in lood raam te ontwerpen dat mooi in de museumcollectie past.

Erwin Olaf heeft ook in Leiden gewerkt aan een nieuw historiestuk: Liberty, pest en honger tijdens Leiden’s beleg – 2013

Het nabij gelegen Volkenkundig Museum werkte al met Roy Villevoie, nu is hier zijn “Preparation” uit 2009 te zien.

Tot slot zag ik nog de uit voering van “Echo” door DansBlok”. De nieuwe zaal nodigt uit tot dit soort activiteiten

De Lakenhal

Het Woord

21 april 2019

In Pictura in Dordrecht wordt de tentoonstelling “Het Woord” getoond. Naar aanleiding van het programma “Ode aan de synode” dat memoreert dat vierhonderd jaar geleden een kerkvergadering werd gehouden om de onenigheid tussen remonstranten en contra-remonstranten op te lossen heeft ook Pictura enige tentoonstellingen gemaakt om daar op beeldende wijze aan bij te dragen. In deze tentoonstelling is taal leidend, ook al, omdat in de synode besloten werd om een vertaling van de bijbel te maken die in de jaren daarna leidend werd: de Statenvertaling!
Uitgenodigd werden Gracia Khouw, Niels Post en Tanja Smit. Gracia Khouw laat grote prints zien met twaalf-letterige woorden die voor haar met de bijbel te maken hebben. Zij wil dat we er naar kijken als ware het schilderijen, waarbij het evenwicht tussen de restruimtes van belang is. Niels Post heeft in zijn spambox en die van trendbeheer gezocht naar voor dit onderwerp relevante teksten. Naast een passende tekst boven een schouw laat hij de sjablonen hangen die hij gebruikt voor de houten letters waarmee hij normaal zijn teksten toont. Het resultaat is een aantal mooie wandsculpturen die kleurig maar onmachtig van de wand hangen wat impliciet misschien een commentaar is op de relevantie van dergelijke teksten.
Tanja Smit heeft een aantal pagina’s uit een facsimile van de Statenvertaling gescand en bewerkt. Ze isoleerde bepaalde woorden of formele gegevens in de tekst en verbindt die tot een wat surrealistisch ogende vormentaal. Daarnaast werd vanmiddag met deze vormen als partituur muziek uitgevoerd waarbij zanger Han Buhrs, zangeres Monica Akihary en slagwerker Orlando Aguilar improviseerden binnen door de kunstenaar aangegeven kaders. Een fascinerend gebeuren, niet in de laatste plaats door de fantastische muzikanten!
De tentoonstelling is een mooie manier om een voor de Nederlandse cultuur belangrijk gegeven als de Synode van Dordrecht naar het heden te trekken. De kunstenaars laten hier zien dat Het Woord niet alleen een betekenis heeft, maar ook een vorm is waarmee je erg mooi werk kunt maken!

Gracia Khouw

Gracia Khouw

Tanja Smit

Tanja Smit: Banners

Voor: Tanja Smit, achter: Niels Post

Niels Post

Niels Post

Niels Post

Tanja Smit

Gracia Khouw maakte een moie leporello van haar werk!

De muziekuitvoering met Orlando Aguilar

Han Buhrs en Monica Akihari

Gracia Khouw tijdens de artist talk

Niels Post en moderator tijdens de artist-talk

Pictura

 

 

Contemporary Contemplations

24 februari 2019

Deze reizende tentoonstelling over tijd en herhaling begon vorig jaar in Arti et Amicitiae en doet na Kunstquartier Bethanien in Berlijn en het Kunsthaus in Erfurt nu Rotterdam aan. De huidige tentoonstelling is ingericht in PHK 18, een ruimte voor hedendaagse kunst die is gehuisvest in de ruime studio van Convex-architecten waar het werk een verrassende relatie aangaat met de architecturale praktijk. De aard van het getoonde werk helpt daarbij wel, het betreft abstract, minimalistisch werk. Ook Murals Inc. is hier gevestigd, er zijn dan ook twee kunstenaars gevraagd een muurschildering te maken. Curator Marleen van Wijngaarden, die de ruimte samen met architect Peter Kouwenbergh runt, heeft een aansprekende tentoonstelling gemaakt die kunstenaars laat zien wiens werken op natuurlijke manier in de burelen van de architectenstudio integreren en daar op vanzelfsprekende manier mee in dialoog gaan. Ik zag de tentoonstelling eerder in Arti et Amicitiae , hier vind ik het mede door de context beter werken!

Rechts Zaida oenema: Burning (dots) #3 en links Patricia Westerholz

Gerda Kruimer: Punatics

Zaida Oenema: Field Monochromes

Bas Lobik

Linda Arts, over integratie gesproken!

Isabelle Borges, een van de muurschilderingen.

De wand is van Bram Braam (You and Me – 2017) en op de vloer ligt een werk van Yumiko Yoneda

DAG, kunst met de trekpen

Carina Ellemers: Blue Velvet

Piet Dieleman, altijd goed!

Annekatrin Lempe, Holzrelief

Keramiek van Marieke van Diemen

Ditty Ketting

Gracia Khouw: Conversation Piece, perfect passend in de pauze/lunchruimte

PHK18