Blackboard

20 september 2018

In het Jeu de Paume was tot vorige week de tentoonstelling Blackboard te zien van Bouchra Khalili, een Marokkaans politiek geëngageeerd kunstenaar die zich met migratiebewegingen en de gevolgen daarvan voor het individu bezig houdt. Zij doet dat door gebruik te maken van de orale tradities die vele migranten van huis uit kennen. Zij werkt met fotografie en video, waarin de invloeden van vooral Pasolini en zijn ideeën over “cinematografie als poëzie” zich doen gelden. De installaties die in deze tentoonstelling te zien zijn heb ik voor een deel gezien, maar zo in context van een aantal andere werken uit het laatste decennium was ik toch danig onder de indruk van de consistentie en het waarachtig engagement dat zich in dit werk uit. Er worden voor deze tijd relevante vraagstukken behandeld op een manier die hard aan komt. Ik ben benieuwd of een kunstenaar als Khalili in Nederland ooit getoond zal worden.

Ook bekend van Documenta IV: The Tempest Society. De drie protagonisten kijken naar videomateriaal van een demonstratie op het Syntagmaplein in Athene en vertellen over de aanleiding hiertoe en de hoop die toen (tevergeefs) opvlamde.

uit: Foreign office – 2015 Deze video handelde over de periode tussen 1962 en 1972 toen Algiers het Mecca van de revolutie was. De hoofdkwartieren van een aantal bevrijdingsbewegingen in Africa, Azië en N. en Z. Amerika bevonden zich in deze stad, zoals de Black Panthers met Eldridge Cleaver, de ANC uit Z. Afrika en de PLO.

In een dialoog tussen twee jonge Algerijnen wordt de geschiedenis herschreven met beelden en taal. Zo wordt èn de geschiedenis en haar echo op de hedendaagse mens onderzocht.

Deze serie foto’s maakt deel uit van Foreign Office. Het zijn actuele opnamen van de panden waarin zich vroeger de kantoren van de bevrijdingsbewegingen bevonden. Een spookachtige weergave van waarin utopische ideeën kunnen uitmonden.

The Archipelago: hierin worden de verschillende bevrijdingsbewegingen in Algiers t.o.v. elkaar geplaatst binnen de plattegrond van Algiers waarvan alleen de klanken en de t.o.v. elkaar geïsoleerde locaties overblijven als residuen van een verloren Atlantis.

The Speaches-series: Mother Tongue

The Wet Feet-series, over migratie van de Caraïben naar de V.S.

The Mapping Journey Project: In deze video vertelt een migrant over zijn belevenissen en tekent de routes die hij reisde om in zijn ideale bestemming te komen. Soms duurde die reis jaren waarin hij heeen en weer reisde naar tussenstations

De video werd getoond in een zaal waarin acht van die verhalen werden getoond

The Speeches – Words on Streets waarin in een verlaten gemechaniseerde haven van Genua het verhaal over de sociale geschiedenis van migranten wordt verteld.

Twenty-Two Hours is speciaal voor deze tentoonstelling gemaakt. Het verhaalt over de reis die de bekende Franse schrijver Jean Genet in 1970 maakte naar de VS om de strijd van de Black Panther Party te ondersteunen. Weer is er een commentaar, van een duo jonge Afro-Amerikaanse vrouwen dat hierover vertelt en ook is er een oud-lid van de Black Panther Party die betrokken was bij het bezoek en hierover vertelt. Zo krijg je door drie invalshoeken met verschillende context en tijdselementen een mooi gelaagd beeld over wat zich afspeelde en wat het betekent.

Musée du Jeu de Paume

 

Advertenties

Giacometti

19 september 2018

In het Maillol museum is een kleine maar fijne tentoonstelling ingericht over de ontwikkeling van de van oorsprong Zwitserse beeldhouwer Alberto Giacometti. De ondertitel van de tentoonstelling luidt: “Van traditie tot Avant-garde” en dat dekt de inhoud volledig. Getoond wordt hoe Giacometti vanuit de academische traditie onder invloed van Brancusi, Zadkine en Lipschitz richting het eigenzinnige werk werd geleid waarmee hij bekend is geworden. Het contrast met het werk van Maillol dat hier is te zien geeft mooi da afstand aan die de kunstenaar heeft afgelegd.

Alberto Giacometti: Lopende man

Ossip Zadkine: Venus

Alberto Giacometti: studie

Ossip Zadkine: Muzikant

Giacometti: portret

Giacometti: portretstudie

Giacometti: woud

Musée Maillol

Anarchitecte

18 september 2018

In het Jeu de Paume in Parijs wordt werk getoond van de jong gestorven Amerikaanse kunstenaar Gordon Matta-Clark, voor wiens werk ik altijd al een zwakke plek had. De tentoonstelling toont een beperkte hoeveelheid werk, maar toch zie je hoe de kunstenaar vanuit een studie architectuur en een hevige culturele en sociaaleconomische belangstelling tot ingrepen kwam die een aantal basale veronderstellingen en premissen in de architectuur bevragen. Voor mij zijn de werken vaak ook beeldend interessant en in bepaalde gevallen moet ik sterk aan Piranesi of Escher denken. Het laat voor mij een mooi herkenbaar tijdsbeeld zien: de Bronx (NYC) in verval, of het Parijs tijdens de bouw van het Centre Pompidou zijn de  situaties waarin Matta-Clark zijn ingrepen pleegde. De manier waarop de kunstenaar met buurtbewoners samenwerkte loopt al vroeg vooruit op het soort sociaal geëngageerde kunst die recent ook naar buiten komt.

Clock shower, de kunstenaar neemt een douche en scheert zichzelf vijftig hoog in een wolkenkrabber waarmee hij de architectuur decompartimentaliseert. Het is de remake van een scene uit een film van Harold Lloyd, een acteur uit de tijd van de stomme film.

Walls, op krantenpapier afgedrukte resten van wanden van binnenruimten in de Bronx in New York die door afbraak naar buiten gekeerd zijn.

Bronx Floor – 1972

Bronx Floor: Boston Road – 1973

Studies in de publieke ruimte

Day’s End – 1975 Een groot project in een verlaten pier aan de Hudson rivier dat bedoeld was als een deel van een plan voor een recreatief gebied in een post-industriële zône

Day’s End – 1975

Bewoners van de Bronx die de Grafitti-truck van Matta-Clark beschilderen – juni 1973 Dit n.a.v een illegale grafitti tentoonstelling die de kunstenaar organiseerde. Hij plaatste de truck naast het werk dat hij liet zien en verkocht stukken ervan die hij ter plekke met een snijbrander uit de truck sneed.

Garbage Wall – 1970

Sous-sols de Paris – 1977 Een onderzoek naar ondergrondse ruimtes in Parijs

Conical Intersect – 1975 Een groot project in Parijs, naast het in aanbouw zijnde Centre Pompidou. het centrum van de stad werd destijds geherstructureerd en in dit werk werden volgens de kunstenaar heden, verleden en toekomst met elkaar verbonden.

Idem

Idem, met het Centre Pompidou op de achtergrond

Descending Steps for Batan – 1977. De tweelingbroer van de kunstenaar was uit een raam in de kunstenaar’s loft in Soho gevallen en voor de tentoonstelling “Sous-sols de Paris” bij Yvon Lambert maakte hij dit werk voor zijn broer: hij zaagde een gat in de galerievloer en brak en groef steeds verder omlaag de diepte in gedurende de duur van de tentoonstelling, een prachtig gelaagd werk, persoonlijk en verbonden met het werk in de galerie.

 

Musée du Jeu de Paume

Franz West

17 september 2018

Deze week ben ik in Parijs en de gelegenheid is goed om wat tentoonstellingen te bezoeken, zoals het mooie en interessante overzicht van de Oostenrijkse kunstenaar Franz West in het Centre Pompidou. Deze kunstenaar ontwikkelde zich in Wenen vanaf midden jaren zestig. Hij is autodidact en beweegt zich, na van school te zijn gegaan, vanaf zijn zestiende jaar in de culturele en artistieke kringen in de Oostenrijkse hoofdstad. Hij is dan direct betrokken bij een eerste publieke manifestatie van de Wiener Aktionisten en het is binnen deze context en met de Weense culturele geschiedenis in zijn bewustzijn dat hij begint aan zijn beeldende werk. Hij verwerpt bepaalde tendensen in deze periode, maar neemt wel alle invloeden op die zich doen gelden. In de loop van de tijd neemt hij de naam van zijn moeder aan voor wie hij een enorme bewondering heeft en begint werk te maken dat haar naar zijn idee zal bevallen: kleine tekeningen die hij “Mutter Kunst” noemt en die duidelijk door Jugendstil zijn beïnvloed.
Zijn eerste belangrijke werken zijn de “Passtücke”, gemaakt van papier maché of wit gelakt gips en soms polyester. Regelmatig worden de objecten door collega’s beschilderd. Het zijn objecten die ook als protheses worden beschreven, omdat ze een performatieve toevoeging aan het menselijk lichaam vormen. Tijdens de tentoonstellingen is het met name de bedoeling dat de objecten worden aangeraakt en dat er handelingen mee worden verricht.
Daarna volgen de “legitieme sculpturen”. In dit corpus worden de werken in een spel met de sculpturale traditie op sokkels gezet die soms belangrijker of groter zijn dan het werk. Die sokkels zijn met weinig aandacht gemaakt of met teksten bewerkt, zodat de autonomie van het werk zelf zwaar onder druk staat.
In 1986 begint hij te denken aan andere methoden om de toeschouwers meer te betrekken bij zijn werk en begint hij aan “sculptuur-meubelen” te werken. Hij werkt hiervoor samen met een industrieel ontwerper, Mathis Esterhazy, en maakt soms werk met gebruikte apparaten uit zijn directe omgeving, zoals de wasmachine van zijn moeder die kapot was gegaan. Subtiel manoeuvrerend tussen Pop-art, dada, toegepaste kunst en zijn eigen ontwikkeling brengt hij zo zijn werk de publieke ruimte in.
Die samenwerking met andere kunstenaars die ik zelf ook heel interessant vind uit zich op diverse manieren. Zo heeft een bekende kunstenaar als Herbert Brandl veel van zijn sculpturen beschilderd en werkte West ook samen met schrijvers en muzikanten. Ook een jongere generatie zoals de leden van Gelitin (nu nog in Booijmans te bewonderen) Sarah Lucas  of de muzikant Philip Quehenberger werkte samen met West. Hij appropriëert ook werk van collega’s, en aangezien hij zelf bij de grote internationale kunstenaars is gaan horen doet hij dat met werk van mensen als Raymond Pettibon, Paul McCarthy, Joseph Kosuth Otto Mühl en anderen. Het is een groot overzicht waarin de kunstenaar met een schijnbaar enorm gemak en met eenvoudige middelen een organisch oeuvre toont dat ik zelf tot nu toe niet echt kende, maar waarvan ik wel onder de indruk ben.

Friedl Kubelka: Franz auf dem Bett – 1973 Deze fotografe werkte veel met de kunstenaar samen en maakte zelf prachtige foto’s, waarbij ik erg bij nader onderzoek onder de indruk was van haar portretten.

Franz West op jongere leeftijd

Een van een serie tekeningen die op bovenstaande foto boven het bed hangen

Hängebusen Ingrid, Tragbild Franz, beiden einde zeventiger jaren

Na de tekeningen volgden een aantal gouaches, beïnvloed door Hundertwasser en Klimt

de eerste schilderijen van West, hij probeert hier in zijn kleurgebruik schoonheid te maken met lelijkheid.

De eerste “Passtücke” gecombineerd met vrienden uit die tijd, gefotografeerd door Friedl Kubelka

Fladen, werk op de muur met vriend Freddie jellinek ervoor

Studiën zur Ernster Musik – 1973 Video met een vorm van choreografie met een Passtück. West heeft zijn hele carrière iets met muziek gehad. Hij organiseert regelmatig performances tgv openingen of om zijn sculpturen te activeren waarbij hij vrienden en collega’s uitnodigt om te participeren.

Passtück – 1973

Passtück met gebruik op video

Idem

Demagog en Drei mal Wochentlich, beiden 1984. Het zijn collages op kartonnen dozen die beschilderd zijn.

Labstück – 1986 De kunstenaar dronk best wat in die tijd en vond dat hij de flessen met de inhoud moest emanciperen. Hij maakte er dus maar kunst van.

Franz West en Herbert Brandl: De oogst van Tantalus – 1988

Wegener Räume – 2/6 – 5/6 – 1988 De kunstenaar maakte zes installaties voor de galeriehouder Jürgen Wegener waarvoor hij eerder verkocht werk terug koopt en integraal in deze installaties verwerkt.

Wegener Räume – 2/6 – 5/6 – 1988 Achterzijde

Psyche – 1987 Een installatie waarin de interactie tussen de toeschouwer en het kunstwerk op waarachtig Weense wijze wordt waar gemaakt.

Sculptuur meubelen

Viennoiserie – 1998 Installatie met hergebruik van werk van anderen zoals hier Paul McCarthy en Joseph kosuth

De boekenkast als sokkel

Video met een opening waarin allerlei vrienden figureren, uit de zitmeubelen klinkt klassieke muziek.

L’art pour l’art – 1997, een hergroepering van eigen werken uit de periode 1973 – 1997 Deze “Muur van beelden” werd geïnspireerd door het begrip remix uit de populaire muziek.

Zaaloverzicht

Ecke – 2009 installatie in samenwerking met Rudolf Polanzski met Maquettes voor ontwerpen in de openbare ruimte

Zithoek met op de achtergrond door West zelf gefabriceerde affiches voor tentoonstellingen bij diverse instellingen. Uit de zitsculpturen klinkt een klassieke playlist die West zelf samenstelde.

Centre Pompidou

Fan Tan

8 augustus 2018

In Marseille bevindt zich bij de oude haven een museumcomplex waarin het leven en de culturen aan de middellandse zee worden getoond. Het MUCEM is een bijzonder geheel dat een belangrijke rol vervult. Het  tentoonstellingsgebouw valt op doordat het aan de buitenkant een met betonnen vijgenbladmotieven gevormde Oriëntaalse schaduwgevel heeft. Er zijn al een aantal interessante tentoonstellingen te zien geweest. Tijdens deze zomer is er een tentoonstelling te zien over de rol van goud in kunst door de eeuwen heen, maar ook een tentoonstelling van Ai Wei Wei die met zijn provocerende werk de hedendaagse maatschappij en haar waarden onderzoekt. Deze tentoonstelling heet “Fan Tan” naar de naam van een legertank die tijdens de eerste wereldoorlog door een rijke Chinees aan het westen werd gegeven. De band tussen de kunstenaar en de havenstad loopt via zijn vader Ai Quing, de beroemde Chinese dichter, die na een maand op zee in Marseille voet aan land zette om te studeren in Frankrijk.
Het is een beetje een allegaartje uit het Oeuvre van de kunstenaar dat te zien is en de band met de museumcollectie zoals de ambitie van het museum wil is niet helemaal evident, maar de banden tussen Frankrijk, Europa en zijn eigen cultuur zijn duielijk te herkennen. Marcel Duchamp was erg belangrijk met zijn ready-mades, een begrip dat Ai Wei Wei zich snel heeft toegeëigend. Centraal in de tentoonstelling is een grote installatie gemaakt van een enorme égouttière, het rek waarop in Frankijk flessen worden gedroogd alvorens ze weer te vullen met wijn. Dit rek is omgekeerd en tot een gigantische kroonluchter gefabriceerd wat je op een aantal manieren kunt interpreteren die ik allemaal even geslaagd vindt. Ik vond ook het oudere werk uit New York goed om in het echt te zien en bijzonder interessant. Ai Wei Wei staat bekend vanwege zijn actionisme en activiteiten op de sociale media, maar hier kan je goed zien dat hij meerdere kanten heeft en alles goed weet te integreren in zijn werk. De manier waarop hij de verschillende culturen samen brengt door de geschiedenis te vernieuwen en verbanden aan te geven vind ik hier bijzonder overtuigend en het lijkt me ook belangrijk om de huidige globalisering te onderbouwen.

One man Shoe – 1987

Installatie als een soort tempel op een glazen fundering (Coloured House – 2015) met daarvoor twee blokken zeep met erop de Verklaring van de rechten van de mens en de burger uit 1789 en de Verklaring van de rechten van de vrouw en de vrouwelijke burger uit 1791

In de tempel luchtige sculpturen

Opnieuw ouder werk uit New York: Safe Sex – 1988 Het refereert aan de golf aan AIDS-slachtoffers in New York in de tachtiger jaren.

Remains – 2014 De kunstenaar maakte van porselein een kopie van de resten van menselijk gebeente die hij vond in de resten van een arbeiderskamp dat in de vijftiger jaren werd opgericht door Mao tze Tung

Traangas blikken die in de Jungle in Calais werden gebruikt tijdens de ontruimingen door de Franse politie, bewerkt door de kunstenaar om als relikwieën van de hedendaagse geschiedenis en als kunstwerk bewaard te blijven.

De kunstenaar verbleef een tijd in het vluchtelingenkamp in Calais en maakte daar een film over waaruit dit een still is.

Illuminated Bottlerack – 2018

Band – 2016 gemaakt van marmer naar aanleiding van de luchtbanden die de kunstenaar vond op Lesbos tijdens de vluchtelingencrisis in de zomer van 2016

Circle of Animals – 2011 Een halve cirkel met reproducties van de dierenkoppen die in de 18e eeuw werden gemaakt door een Franse Jesuit voor de fontein in een zomerpaleis van een Quianlong keizer. Tijdens de tweede opiumoorlog in de 19e eeuw werden de koppen gestolen en door het Franse en Engelse leger meegenomen naar Europa. Tijdens een vrij recente veiling van twee koppen waren ze aanleiding tot Nationalistische discussies.

De tentoonstelling is ook ingericht met behang van de kunstenaar dat als achtergrond dient voor het geheel

Twee bekendere werken van Ai Wei Wei: voor – Colored Vases – 2016 en achter – Releasing a Han Dynasty Urn – 2016 De foto’s zijn in lego opgebouwd. Hierin worden heden en verleden letterlijk in aansprekende beelden samen gebracht

MUCEM

 

Les Veilleurs

4 augustus 2018

Al een paar jaar volg ik een Z. Franse schilder, Claire Tabouret, van wie ik eerst op internet werk zag en vervolgens kleine portretjes ontdekte in groepstentoonstellingen. Het is sensitief, snel geschilderd werk met felle onderlagen die in delen doorschemeren. Nu ik zag dat de kunstenaar een tentoonstelling zou krijgen in het kader van het theaterfestival van Avignon wilde ik de grote groepsportretten die ze recent maakt in het echt zien en toog ik naar de Collection Lambert waar haar werk deel uitmaakt in de grote zomeropstelling. Een deel van het werk was al niet meer te zien: in de Église des Celestins waar het gedeelte l’Errante te zien was tijdens het festival moet een mooie theatrale sfeer hebben gehangen die recht doet aan het engagement van de kunstenaar. In de nieuwe ruimtes van de Collection Lambert hangen echter nog tot november grote groepsportretten die in de verte aan Marlene Dumas doen denken, maar door een rigide doorgevoerde gelijkvormigheid van de onderwerpen een nogal benauwende Rooms-Katholieke sfeer oproepen. Het kleurgebruik werkt daarbij wel wat mystificerend: er gloeit regelmatig een fellere kleur door het tableau de la Troupe.
In de zaalteksten begreep ik dat de schilder inmiddels in Los Angeles woont en werkt. Dat is goed te zien in de groepsportretten  die zij daar maakte: hier is het opeens Hollywood-glamour die in de schilderijen door schijnt. Daarbij zijn de doeken ook nòg veel sneller geschilderd wat me niet altijd even goed bevalt. Er blijft echter een wat onwezenlijke atmosfeer hangen in dit werk en het kleurgebruik blijft erg goed, waardoor ik nieuwsgierig blijf naar verdere ontwikkelingen van deze kunstenaar

Sensitieve portretjes… (met excuus voor het focus)

La Grande Camisole 2 – 2014

Wat keramische portretten zijn ook te zien…

The Red Carnival – 2015

La Classe – 2013

Sitting – 2016

Portrait with Blue Light – 2016

Les Veilleurs – 2014

Collection Lambert

 

Èlements lumineux

24 juli 2018

In Arles bestaat sinds enige jaren de Fondation Vincent van Gogh. Aangezien van Gogh een bewogen periode heeft gewoond in Arles en nabijheid en hij belangrijk werk in zijn oeuvre daar heeft geschilderd wilde men een aandachtspunt voor de vele bezoekers die naar Arles reizen wegens de populaire schilder. Sinds 2014 is er dan deze Fondation wiens ambitie het is de invloed van Vincent van Gogh op de contemporaine kunst te laten zien en zijn erfenis te  archiveren. Inmiddels heb ik er al een paar interessante tentoonstellingen gezien. Deze zomer is er, naast een tentoonstelling over modernisten in het Franse licht waarover meer op Jegens&Tevens, een klein overzicht van de interessante Engelse schilder Paul Nash die o.a. door Cezanne, Picasso en de Chirico is beïnvloed. Zijn persoonlijke ervaringen waren ook belangrijk voor zijn werk, zo vocht hij in de eerste wereldoorlog en maakte de tweede mee en verloor hij al vroeg zijn moeder die geestelijk ziek was. Zelf had hij ook een slechte gezondheid, maar dat alles weerhield hem er niet van een interessant oeuvre op te bouwen. Aquarellen gebruikte hij als schetsen waarop hij later schilderijen baseerde. In die schilderijen heerst een getemperd licht in gefragmenteerde, surrealistische landschappen. Bij deze een indruk:

Een later werk met zonnebloem: Solstice of Sunflower – 1945

Landscape of the Vernal Equinox – 1944

Battle of Germany – 1944

Wat vroeger werk – Wood on the Hill – 1937

Een van de aquarelschetsen die te zien zijn: Lanscape of the Deathwatch – 1939

Circle of the Monoliths – 1937-1938

Een engelsman is ook grafisch begaafd: een ontwerp voor een behang is voor de tentoonstelling uitgevoerd. Twee ruimtes zijn er mee beplakt.

Tenslotte een nog vroeger werk: Plage – 1928

Fondation Vincent van Gogh