De Gruyter & Andeweg

18 maart 2017

STROOM is bezig met een andere blik op de wereld zoals uit hun thema “Ways to see the world differently” blijkt. De huidige tentoonstelling die vandaag opent is te verklaren vanuit deze houding en is ook nog als bij ingeving georganiseerd, puur intuïtief zoals Arno van Roosmalen tijdens zijn openingspraatje vertelde. Het betreft kunstenaar van twee generaties die onverwachte raakvlakken leken te hebben: Voebe de Gruyter (afgestudeerd aan de Rietveld in 1986) en Juliaan Andeweg (jaargang 2015 aan de KABK). Volgens de tekst in bijgaand boekje begeven zij zich beiden in “andere sferen” en delen zij de ongekende rijkdom van een – al dan niet- verifieerbare werkelijkheid met ons. Zo denkt een meer conceptueel denkend kunstenaar als Voebe de Gruyter dat water de beelden bevat die haar oppervlak ooit weerspiegeld heeft en werkt een kunstenaar als Andeweg als een alchemist met materialen die hij bepaalde eigenschappen toedicht en tot kunstwerken vormt. Animisme is hem niet vreemd, zijn werk oogt vrij grof en soms formeel. Alles bij elkaar volkomen verschillende vormen van sensibiliteit die een tentoonstelling opleveren die soms wat esoterisch oogt, maar ook weer met groteske humor relativeert. Een wonderlijk parcours van grillige kunstwerken, voodoo-achtig geaccentueerde plekken, een hellhole, een poppy-sculptuur, begeesterd water, het is moeilijk hier een beschrijving en een goede waardering te geven van wat zich allemaal afspeelt. Ik zal dan ook nog wel een keer gaan kijken en raad u zeker aan de tentoonstelling ook te bezoeken!

Het openingswoord van Arno van Roosmalen met links Juliaan Andeweg

En hier luisteren kunstenaars en van Roosmalen naar

Ilja Minjon, curator van het geheel

Voebe de Gruyter: The length and soft bend of the fingernails of Lao busdrivers originate in traditional dance and transform the environment in which they move.

Voebe de Gruyter: Herman Labro, The Growing Diamond

Juliaan Andeweg: Gnippahellir

Juliaan Andeweg: Chooser of the Slain

Juliaan Andeweg: Mímir’s Source

Juliaan Andeweg: Capitalist Plot (Forever Yummy)

Voor: Voebe de Gruyter: Bier viltjes (gekauwde tekst), achter: Juliaan Andewg: 12 to the Moon

Voebe de Gruyter: The water of the Jury of the Queen Elisabeth Competition (detail)

Voebe de Gruyter: The Psyhogeographic Purchase

Voebe de Gruyter: The Psyhogeographic Purchase (video still)

Juliaan Andeweg: We’ve got to leave soon

Juliaan Andeweg: Boreas

The way out!

STROOM

Jaap van den Ende

17 maart 2017

Jaap van den Ende is een schilder uit Delft die een hele ontwikkeling heeft door gemaakt. Hij praktiseert de schilderkunst al sinds de zestiger jaren en na een soort catharsis in die tijd heeft hij gestaag een enorme reputatie opgebouwd, niet in het minst door zich regelmatig te vernieuwen. Parts Project in Den Haag kreeg de kans een soort overzicht van zijn werk te presenteren met werk uit diverse collecties en greep die kans met veel enthousiasme aan. De tentoonstelling die nu te zien is laat een gedreven, gedisciplineerde schilder zien die in alle veranderingen uit ging van persoonlijke systemen die rigoureus volgehouden worden.  Die steeds consistente houding verleent toch een soort herkenbaarheid aan het werk in de formele kant van het schilderij: steeds is een keuze gemaakt en strikt toegepast, zonder afwijking van het beginsel. Het resultaat fascineert me op een manier waar ik nog steeds niet de vinger achter kan krijgen. De stappen die gemaakt worden zijn goed herkenbaar: in het begin abstract, minimalistisch, onpersoonlijk en plat. Dan wordt steeds meer onzekerheid ingebouwd door de verfstreek herkenbaar te maken, met de vorm van de doeken en met combinaties van doeken te spelen, daarmee ruimte toe te laten en daarna ook figuratie te suggereren. In het latere werk zijn landschappen gecombineerd met vertalingen van de landschappen in meer abstracte beelden, weer volgens een volstrekt persoonlijk protocol. Ik vind het zelf verwarrend werk. Dat maakt de tentoonstelling zeer de moeite waard voor wie in schilderkunst is geïnteresseerd, bij deze een indruk:

Structure 35 – 1972

Structure white – 1973

Untitled 8 – 1978

Untitled 16 – 1979

Untitled 1980

Untitled – 1983

Untitled 1986

Untitled, 1986

Dit heidelandschap vindt ik erg mooi door de gebruikte kleuren

En dit zijn eigenlijk drie abstracties

IKEA – 2013 Hier loop de abstractie door in de figuratie door de aard van de IKEA architectuur in het landschap wat een interessante extra laag geeft.

In dit doek vermengt alles zich tot een entropische massa wat ook weer rust geeft.

Parts project

 

Quand la nature s’éveille

16 maart 2017

Een mooie ingehouden lentetentoonstelling in galerie Ramakers laat werk zien van Joncquil, Reinier Lagendijk en Eelco Brand. De onderwerpen zijn allemaal aan de natuur ontleend. Het werk doet het goed bij elkaar, wat je met de videowerken van Brand die te zien zijn misschien niet direct zou verwachten. Met een zware strakke lijst als omkadering voegen de video’s zich echter mooi in het geheel, terwijl de werken wel een bepaalde autonomie behouden.
Joncquil toont veel vogelschilderijen. Vogelgeluiden horen bij de wakker wordende natuur, maar het werk van deze kunstenaar suggereert door de gebruikte tonen een duistere romantiek in een archaïsche sfeer. Dat past heel goed bij de keramische werken van Reinier Lagendijk: aan dode natuur ontleende vormen waaruit levende planten te voorschijn komen: een letterlijk opnieuw tot leven komen.

Eelco Brand met hier een video werk over cyclische processen

Reinier Lagendijk, op de wand: Joncquil

Joncquil blijft bij zijn duistere vogelschilderijen

In de tuin werkt de keramiek van Reinier Lagendijk ook erg goed, vooral in herfstig weer!

Een werk als dit van Joncquil doet sterk denken aan het werk van Aert Schouman die nu in het Dordrechts museum te zien is. Joncquil schilderde een apocalyptische versie .

Voor: Reinier Lagendijk, op de wand: Joncquil

Een mooi terra-cotta werk van Lagendijk

Reinier Lagendijk in perspectief

Galerie Ramakers

Grof Brandbaar

19 februari 2017

Opeens, als een duveltje uit een doosje, verscheen een tentoonstelling aan het chique Noordeinde in Den Haag waarin grote muurtekeningen, foto’s en fotocollages met elkaar tot een grote installatie zijn verwerkt. André Smits is al jaren als Artist in the World bezig kunstenaars in hun atelier te fotograferen, op hun rug wel te verstaan. Hij laat die foto’s ook regelmatig zien en doet dat in combinatie met een soort roadmaps die hij in monumentale groeisels op de muur schildert. Die tekeningen kom je inmiddels op diverse plekken in Nederland tegen en op foto’s zie ik dat datzelfde spul ook in het buitenland uitzaait. De actieradius is aanzienlijk groter geworden en het is fascinerend te zien hoe de atelier/galeriebezoeken zich organisch aan elkaar rijgen. De onderhavige tentoonstelling laat iets van Smit’s belevenissen in het Haagse zien: de namen van de gefotografeerde kunstenaars zijn in de tekeningen verwerkt en de foto’s hangen daar ook bij, een feest van herkenning voor wie de Haagse scene een beetje kent.
Bij het werk van Smits zijn ook foto’s en collages/assemblages van Monika Dahlberg gevoegd die prima combineren met zijn werk: eenzelfde schijnbaar archiverende zoektocht naar plaatjes die in sommige gevallen tot zelfstandige kunstwerken worden gecombineerd, ingekaderd door Smit’s tekeningen. Een gave tentoonstelling, hulde aan de galerie die haar smetteloze ruimte ter beschikking heeft gesteld voor deze installatie.

p1100408

Een routebeschrijving uit het begin volgens mij.

p1100409

Zo zijn de foto’s op de wand gehangen, met zelfs uw correspondent daartussen

p1100411

Links de RKD en rechts Hans Ensink op Kemna

p1100412

Zo is het werk van Monika Dahlberg er in verwerkt

p1100414

met soms een zeer effectief spotje er op

p1100415

of een ruig kader er om heen

p1100416

De combinatie met de tekeningen van Smits werkt prima

p1100417

En overal die bekende namen

Per van der Horst Gallery

 

Spring of Drawings

18 februari 2017

Bij Helder werd vandaag een tentoonstelling met tekeningen van kunstenaars van de galerie geopend. Dan blijkt dat Helder een aantal goede en interessante tekenaars in huis heeft die zich op verschillende manieren uiten: minimalistisch, conceptueel, poëtisch, het komt allemaal voor. Daarnaast neemt Helder het begrip tekenen wat ruim: de aquarellen van Mareena Seeling vallen er onder en het werk van Harry Markusse lijkt me eerder geschilderd. Het neemt niet weg dat Helder een interessante lijst met kunstenaars ontwikkelt waarmee ze zich goed kan profileren in Nederland. Een bezoek aan deze tentoonstelling is zeker de moeite waard. Door de drukke opening kon ik niet overal foto’s van nemen, maar op de site staan goede afbeeldingen.

p1100418

Sigrid van Woudenberg

p1100420

overzicht van de opening

p1100421

Maryanto’s werk is gemaakt door gebruik te maken van reductietechnieken: Hij schrapt donker weg uit belicht fotopapier en brengt zo licht in de duisternis!

p1100424

Ook Guy Vording gebruikt een dergelijke techniek: Hij gaat uit van een foto en werkt irrelevante delen weg met zwart waardoor een andere werkelijkheid ontstaat.

p1100425

Die werkelijkheid doet nogal geassembleerd aan, ondanks dat ze uit één afbeelding afkomstig is. Het zijn interessante beelden waarin ook de structuur en de ritmiek van het zwart een rol speelt

p1100428

Nog een mooie tekening van Sigrid van Woudenberg met helaas wat reflectie. Zij neemt deel aan een groepsexpositie in Diepenheim in maart genaamd Botanica.

p1100429-int

Stephan van den Burgh laat een grote tekening zien waarin stukjes zijn vrij gelaten wat opeens een lyriek in de tekening van de minutieus werkende kunstenaar brengt.

p1100431

En ook A4-tekeningen waarin het precieuze materiaalgebruik mooi is te volgen. Van den Burgh is zojuist genomineerd voor de Leidse Familiekamer Kunstprijs

Galerie Helder

Attempts to Read the World Differently: Three Exhibitions in Five Acts # 5

16 februari 2017

Na de overgangsfase van de tentoonstelling van Monira al Qudiri naar die van Jean Katambayi Mukendi is in STROOM werk te zien van de laatste kunstenaar dat bestaat uit beelden en platte werken die veelal zijn gemaakt uit residuen van onze maatschappij. Op inventieve wijze combineert de kunstenaar die materialen om een persoonlijke belevingswereld te tonen waarin materialen uit de technologie en industrie op virtuoze wijze bezield worden tot levendige beelden. Op werken aan de muur toont de kunstenaar werkbladen van bijvoorbeeld lichaamsdelen of DNA die met persoonlijke technieken, ideeën en logica geanalyseerd worden. Uit dit alles spreekt een belevingswereld die bekend is met technologie, maar nog steeds uit gaat van een mythologie waarin voorwerpen en materialen tot leven gewekt kunnen worden. Dit gebeurt kennelijk vanuit persoonlijke ideeën over hoe de wereld in elkaar zit en waarschijnlijk speelt de Afrikaanse achtergrond van de kunstenaar daarin ook een rol. Tussen de werken van Katambayi Mukendi hangen ook werken van zijn voorgangers Max de Waard en Monira Al Quadiri die de werkelijkheid net zo origineel lezen als deze Congolees. Het is jammer dat deze afsluitende tentoonstelling zo ruim is opgezet, de nadruk komt zo wel erg te liggen op individuele kunstwerken en niet zo zeer op een organisch wereldbeeld wat toch de bedoeling is van dit project als ik het goed begrijp.

p1100356

G.M.T. Sculpture – 2017. Door eenvoudige middelen effectief in te zetten wordt zo 3-D werk gemaakt van de ideogrammatische tekeningen

p1100358

Deze sculptuur hangt voor de etalageruit boven het souterrain, het mengt zich zo mooi met de drukte in het verkeer.

p1100361

Muur – 2017, met daarachter Chrystalite, naar mijn idee verzonnen christalstructuren

p1100362

Bacteria – 2017

p1100363

Gécaruines – 2017

p1100364

Links: DNA-code 2-10-14 rechts: DNA-code f(x)=E(hope)yy – 2017

p1100366

Mijn favoriet: Manda – 2017

p1100368

DNA kubus – 2017

p1100370

Analoge formules – 2017

STROOM

Alice Neel

5 februari 2016

Wie de tentoonstelling van Alice Neel in het Gemeentemuseum nog niet gezien heeft moet zeker nog even gaan kijken, want het is een prachtige en door de hoeveelheid werk wat overdonderende expositie van een schilder die pas later in haar leven erkenning kreeg. Als je die tentoonstelling gaat zien is het ook zeker aan te raden de documentaire terug te zien die in de serie “Uur van de wolf” van de NPO werd uitgezonden in november. Hierin wordt niet alleen haar werk behandeld, maar zie je ook wat het voor een vrouw betekende om  in de macho-kunstwereld in New York te functioneren en welk een invloed een gedreven schilder en moeder op het leven van haar kinderen had.
Het leven van Neel was dramatisch, ze verloor al snel een kind, moest een kind bij de vader in Cuba achter laten, deed zelfmoordpogingen, werd dus opgenomen in een psychiatrische kliniek, had kinderen bij verschillende mannen en moest die kinderen zelfstandig opvoeden met bijna geen inkomen. En toch bleef zij obsessief portretten schilderen die in de loop van de tijd steeds beter werden, schilder-technisch, maar ook psychologisch. Er hangen vrij veel teksten bij de werken, maar in dit geval vind ik die zelf bijzonder functioneel door de naam en de bezigheid  van de afgebeelde figuur aan te geven en de plek die die figuur in het leven van de kunstenaar in neemt. Zo krijg je een mooi beeld van de ontwikkeling van de kunstenaar, de kringen waarin ze zich bewoog en de maatschappelijke ontwikkelingen waarmee ze te maken had. Bij deze een aantal werken:

p1100122

Ethel Ashton – 1930 – Een collega die voor Neel model stond. Ze schilderden elkaar en deelden een atelier.

p1100124

Joe Gould – 1933 – Een excentrieke inwoner van Greenwich Village met exhibitionistische neigingen. Hij was een soort dorpsgek, is opgenomen geweest, maar schreef ook voor de New Republic

p1100126

Kenneth Fearing – 1935 – Deze man is dichter die beweerde door Neel geïnspireerd te raken tijdens veelvuldige bezoeken. In het schilderij meen ik zelf Mexicaanse invloeden te zien net als in ander vroeg werk, maar in de zaalteksten worden daar verder geen opmerkingen over worden gemaakt

p1100128

Sam Brody – 1958 – Een van Neel’s long time lovers en vader van een van de zonen. Het kleurgebruik wordt hier al gevarieerder waardoor de kop meer diepte krijgt. Ook invloeden van het abstract expressionisme (Clifford Still) beginnen hier een rol te spelen.

p1100130

Night – 1959 – Stadsgezichten kwamen regelmatig voor, blikken uit het raam van het atelier. Dit nachtgezicht heeft een zware voortkruipende schaduw die de kunstenaar aan de naderende dood deed denken. Ook hier is Still niet ver weg. Mij doet het doek aan René Daniëls denken.

p1100135

Robert Smithson – 1962 – Prachtig portret van Robert Smithson, een van mijn helden.

p1100137

Hartley – 1966 – Deze zoon van de kunstenaar is even thuis na een jaar geneeskunde. Overal om hem heen worden leeftijdsgenoten opgeroepen voor Vietnam. De manier van schilderen krijgt hier steeds meer openheid, lege stukken en steunkleuren versterken het figuur.

p1100139

Moeder en kind (Nancy en Olivia) – 1967 – Een wat ongemakkelijke weergave van schoondochter en kleinkind. Neel liet ook de pijn van het moederschap zien.

p1100141

Portet van Sari Dienes – 1976 – Een Hongaarse kunstenares van 78 jaar die er krachtig en kleurig op staat.

p1100143

Jackie Curtis en Rita Red – 1970 – Neel bewoog zich ook in de omgeving van Andy Warhol en deze figuren maakten daar deel van uit. Jackie werd door Lou Reed bezongen in Take a Walk on the Wild Side

p1100145

Soyer Brothers – 1973 – Twee kunstenaars die Neel nog kende uit de links-radicale kringen waarin ze in de dertiger jaren verkeerd heeft. Zij stelden zelf voor om te poseren.

p1100147

Victoria and the cat – 1980 – Een kleindochter van Alice Neel die genadeloos is neergezet. In dit doek zie je dat het werk van de kunstenaar niet ongemerkt aan Marlene Dumas is voorbij gegaan.

p1100149

Michel Auder – 1980 – Een Franse underground cineast die Neel verschillende malen filmde. Hij verkeerde in de omgeving van Warhol.

p1100151

Meyer Shapiro – 1983 – Een beroemde kunsthstoricus die hier in tegenstelling tot andere curatoren of critici met mededogen is weergegeven.

p1100153

Zelfportret – 1980 – Eerste zelfportret en afsluiting van de tentoonstelling

Gemeentemuseum